Schalen bepalen hoeveel je verdient als je bij de overheid werkt. Toch weten veel mensen niet precies hoe dat systeem werkt. Je ziet een getal op je loonstrook, maar wat betekent het? En waarom zit de ene collega in een hogere schaal dan de andere? Het antwoord heeft alles te maken met je functie, je opleiding en hoe lang je al werkt.

Wat een salarisschaal precies inhoudt

Een salarisschaal is een vaste reeks van loonbedragen die hoort bij een bepaalde functie. Elke schaal heeft een beginbedrag en een eindbedrag, met daartussen een aantal stappen. Hoe hoger de schaal, hoe hoger het salaris. Bij de rijksoverheid zijn er twaalf van deze schalen, genummerd van 1 tot en met 18. Schaal 1 is de laagste en hoort bij eenvoudige functies. Schaal 18 is voor topfuncties op het hoogste niveau. Iemand in een uitvoerende rol zit dus in een andere categorie dan een beleidsadviseur of een directeur.

Hoe je omhoog gaat binnen een schaal

Binnen een schaal groei je door het opdoen van ervaring. Elk jaar dat je goed functioneert, ga je een stap omhoog. Dit noem je een periodieke verhoging. Je begint onderaan en werkt je langzaam naar het maximum van jouw schaal. Heb je dat maximum bereikt, dan kun je alleen nog hoger komen door door te stromen naar een hogere schaal. Dat lukt als je een zwaardere functie krijgt met meer verantwoordelijkheden. Bij de rijksoverheid geldt dit systeem voor alle ambtenaren die onder de CAO Rijk vallen. Per 1 juli 2024 zijn de bedragen in die CAO bijgesteld. Zo lag het laagste bedrag in schaal 1 op dat moment op ruim 2.336 euro bruto per maand.

Bruto en netto: het verschil op je loonstrook

Een bruto salaris is wat er in de schaal staat. Wat je netto ontvangt is lager, omdat er belasting en premies van worden afgetrokken. Hoe groot dat verschil is, hangt af van je persoonlijke situatie. Denk aan je leeftijd, of je toeslagen ontvangt en of je een partner of kinderen hebt. Bij schaal 1 en een bruto maandsalaris van 2.336,78 euro ligt het nettobedrag rond de 2.128 euro. Hoe hoger je bruto salaris, hoe groter het aandeel dat naar de belastingen gaat. Dat maakt het verschil tussen bruto en netto bij hogere loongroepen ook groter. Het is daarom slim om bij een nieuwe baan altijd te kijken wat je netto overhoudt, niet alleen wat er op papier staat.

Hoe de overheid de schalen vaststelt

De loonbedragen binnen de schalen worden bepaald via cao-onderhandelingen. De vakbonden en de werkgever, in dit geval het Rijk, onderhandelen samen over de hoogte van de salarissen. Als ze een akkoord bereiken, worden de nieuwe bedragen vastgelegd in de CAO Rijk. Die cao geldt voor iedereen die als ambtenaar werkt bij de rijksoverheid. Elke aanpassing van de loonschalen geldt dan direct voor alle medewerkers die eronder vallen. In 2024 werden de bedragen met een bepaald percentage verhoogd om de koopkracht van ambtenaren op peil te houden. Dat soort verhogingen zijn het resultaat van onderhandelen over arbeidsvoorwaarden, waarbij vakbonden proberen te zorgen dat lonen meegroeien met de prijzen.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik in welke schaal ik zit?
Je salarisschaal staat vermeld op je arbeidscontract en op je loonstrook. Je kunt ook navragen bij je personeelsafdeling welke schaal bij jouw functie hoort. De indeling hangt af van de zwaarte van je functie, zoals die is vastgelegd in een functiebeschrijving.

Kan ik in een hogere schaal terechtkomen zonder van functie te wisselen?
Nee, je groeit binnen je huidige schaal door meer ervaring op te doen. Om naar een hogere schaal te gaan, moet je een functie krijgen die zwaarder is beoordeeld. Dat betekent in de meeste gevallen meer verantwoordelijkheid of een andere rol binnen de organisatie.

Geldt het salarisschalensysteem alleen bij de rijksoverheid?
Nee, ook andere overheden zoals gemeenten en provincies werken met salarisschalen. Die vallen wel onder andere cao’s, zoals de CAO Gemeenten. De opbouw is vergelijkbaar, maar de exacte bedragen en het aantal schalen kunnen verschillen.

Wat gebeurt er als ik het maximum van mijn schaal heb bereikt?
Als je het hoogste bedrag binnen jouw schaal hebt bereikt, stijgt je salaris niet meer automatisch. Je hebt dan drie opties: je functie blijft hetzelfde en je salaris ook, je krijgt een zwaardere functie in een hogere schaal toegewezen, of je werkgever kent je een uitloop toe boven het maximum als blijk van waardering.